Gjithnjë e më shumë kompani shqiptare marrin para nga investitorët me obligacione, kryesisht me ofertë private. Kur titujt tregtohen, vjen edhe një grup rregullash që shumë emetues ende nuk i njohin mirë: rregullat kundër abuzimit me tregun.
Këto rregulla janë në Ligjin nr. 62/2020 "Për tregjet e kapitalit" dhe në Rregulloren e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF) nr. 71/2023 "Për parandalimin e abuzimit të tregut", të hartuara sipas modelit të rregullores evropiane për abuzimin me tregun.
Tri rregullat kryesore:
1. Tregtimi me informacion të brendshëm (inside information) është i ndaluar. Informacion i brendshëm është çdo informacion i saktë, ende jo publik, që po të bëhej publik do të ndikonte ndjeshëm te çmimi. Kush e ka nuk mund të tregtojë, të këshillojë të tjerët të tregtojnë ose ta japë jashtë detyrës.
2. Manipulimi i tregut është i ndaluar. Tregtime që japin sinjale të rreme për ofertën, kërkesën ose çmimin, ose përhapja e informacionit të rremë, janë shkelje edhe kur nuk sjellin fitim.
3. Emetuesi e bën publik informacionin e brendshëm. Si rregull, sa më shpejt. Shtyrja e publikimit lejohet vetëm me kushte dhe AMF-ja duhet të njoftohet.
Detyrimet praktike të emetuesit:
- Lista e personave me akses (insider list). Emetuesi mban një listë të personave që kanë informacion të brendshëm, përfshirë këshilltarët e jashtëm, dhe i informon për detyrimet e tyre.
- Transaksionet e drejtuesve. Drejtuesit dhe personat e lidhur me ta i njoftojnë emetuesit dhe AMF-së transaksionet me titujt e emetuesit.
- Procedura e brendshme. Kush vendos nëse një informacion është i brendshëm, kush e publikon dhe si dokumentohet vendimi.
Edhe ndërmjetësit kanë detyrime. Operatorët e tregut dhe firmat e investimeve duhet të kenë sisteme për të zbuluar urdhra dhe transaksione të dyshimta (suspicious transaction and order report, STOR) dhe t'ia raportojnë ato AMF-së.
Çfarë të bëni tani. Para emetimit, ose sapo titujt tuaj fillojnë të tregtohen, vendosni procedurën për informacionin e brendshëm dhe listën e personave me akses. Trajnoni drejtuesit dhe stafin financiar: shumica e shkeljeve nuk vijnë nga keqdashja, por nga mosnjohja e rregullave.